Polski ustawodawca wprowadził możliwość mediacji między or­ganem władzy a jednostką administrowaną w następujących aktach normatywnych: w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi[1] (art. 115-118), w ustawie Prawo o ustroju sądów administracyjnych[2] (art. 27 § 1) oraz w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych[3] (§ 36). Postępowanie mediacyjne stanowi szczególny tryb postępowania administracyjnego o charakterze fakultatywnym. Jego istota polega na poszukiwaniu satysfakcjonującego dla stron załatwienia sprawy w granicach obowiązującego prawa[4]. „Mediacje mogą znaleźć zastosowanie we wszystkich obszarach działania władz publicznych – władzy wykonawczej, sądowniczej oraz ustawodawczej. Są metodą postępowania służącą wypracowaniu wspólnego stanowiska i rozwiązywaniu konfliktów, jakie mogą zachodzić zarówno na etapie wykonywania prawa przez organy administracji publicznej, jego stosowania przez władzę sądowniczą oraz jego stanowienia przez władzę ustawodawczą, jak i w procedurach tworzenia przepisów przez organy administracji publicznej w ramach podejmowanej przez nie funkcji wykonawczej”[5]. Z uwagi na specyfikę mediacji w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyrażającą się m.in. w osobie mediatora, którym jest sędzia lub referendarz sądowy, przedmiotem artykułu będą wyłącznie podmioty uprawnione do prowadzenia mediacji.

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 1997 r. jest aktem normatywnym mieszczącym w sobie podstawowy katalog praw i wolności człowieka. W art. 5 zawarta jest deklaracja wskazująca, że Rzeczpospolita Polska zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela. Rozwinięcie tej zasady znajduje się w rozdziale II zatytułowanym: „Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela”. Dokonując analizy norm konstytucyjnych należy dojść do wniosku, iż wiele z wymienionych tam praw odnosi się do ofiar przestępstw, w tym przestępstwa handlu ludźmi.

Sobór Watykański II w konstytucji pastoralnej „Gaudium et spes” specjalny rozdział poświęcił „należytemu sposobowi popierania rozwoju kultury” (De culturale progressu rite promovendo). Rozdział ten ma znaczenie podstawowe dla określenia stanowiska Kościoła wobec kultury. Istotne jest tu stwierdzenie, że „właściwością osoby ludzkiej jest to, że do prawdziwego i pełnego człowieczeństwa dochodzi się nie inaczej jak przez kulturę, to znaczy przez kultywowanie dóbr i wartości naturalnych” (nr 53). Rozwój człowieczeństwa dokonuje się więc przez kulturę.